ISBN, Bandrol ve Telif Danışmanlığı | Kendi Kitabınızı Bastırın

Kimler için?

Kendi kitabını bastıran yazarlar: Yayınevi olmadan kitabını yayımlamak isteyenler.
Dernek, vakıf ve kurumlar: Kurumsal yayın çıkaran, bülten ya da kitap basan yapılar.
Yeni kurulan yayınevleri: İlk kitabını çıkarmadan önce sertifika ve sistem kaydını tamamlaması gerekenler.
Akademisyenler: Ders kitabı, bildiri kitabı ya da derleme yayımlayanlar.
Aile ve anı kitabı bastıranlar: Satış yapmayacak olsa bile hangi işlemin gerekip gerekmediğini öğrenmek isteyenler.

ISBN

ISBN, kitabınızın uluslararası kimlik numarasıdır. Ülkemizde ISBN atama yetkisi Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü bünyesindeki ISBN Türkiye Ajansındadır; başvurular Yayın Standartları ve Derleme Bilgi Sistemi üzerinden, e-Devlet girişiyle yapılır.

Süreçte iki farklı yol var ve hangisinde olduğunuzu bilmek gerekiyor:

Kurumsal yayımcı (yayınevi, şirket, dernek, vakıf, kamu kurumu) olarak başvuruyorsanız, kitap türündeki yayınlar için önce yayımcı sertifikası almanız gerekir. Sertifikanın faaliyet alanında "Yayınevi" ibaresi bulunmalıdır.
Kendi kitabını basan yazar olarak başvuruyorsanız süreç farklı işler. Hangi belgelerin isteneceği başvuru türüne göre değiştiği için, işleme başlamadan önce durumunuzu netleştirir, gereksiz belge peşinde koşturmanızı önleriz.

ISBN alındıktan sonra barkoda dönüştürülür ve arka kapağa yerleştirilir. Kitabın künye sayfasında da yer alması gerekir. Basım tamamlandıktan sonra yayın bilgilerinin sistemde güncellenmesi yayımcının sorumluluğundadır; bu adım en çok unutulan adımdır.

Yayımcı sertifikası

Sertifika işlemleri Telif Hakları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür; başvuru çevrim içi yapılır, onay süreci il kültür ve turizm müdürlükleri üzerinden ilerler. Sertifikalar dört yıl geçerlidir ve süre sonunda yenilenir.

Yenileme tarihini kaçırmak, tam da yeni kitabınızın ISBN'ini alacağınız gün sizi durdurur. Takibini yapıyoruz.

Bandrol

Bandrol, izinsiz çoğaltmayı önlemek için kitabın üzerine yapıştırılan güvenlik etiketidir. Mevzuat gereği süreli olmayan yayınlara, çoğaltmanın ardından sevkiyattan önce bandrol yapıştırılması zorunludur. Yani bandrol baskıdan sonra ama dağıtımdan önce devreye girer; sıralamayı kaçıran yayıncı kitapları depoda bekletmek zorunda kalır.

Başvuru Telif Hakları Genel Müdürlüğü sistemi üzerinden yapılır; bandroller ilgili il müdürlüklerinden ya da yetkili meslek birliklerinden teslim alınır. Genellikle istenen belgeler arasında bandrol talep formu ve taahhütname, esere ilişkin telif sözleşmesi, matbaa yazısı ve matbaanın sertifikası bulunur. Başvuruyu vekil aracılığıyla yapacaksanız noter onaylı vekâletname gerekir.

Bandrol adedi tirajla ilişkilidir ve sonradan baskı sayısını değiştirmek ayrı bir işlem gerektirir. Bu yüzden tiraj kararını bandrol başvurusundan önce netleştirmek gerekir.

Telif sözleşmesi

Yayıncılıkta en pahalıya mal olan hatalar burada yapılıyor. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mali hakların devrine ilişkin sözleşmelerin yazılı olmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini arıyor. Sözlü mutabakat ya da "her türlü hak devredilmiştir" gibi toptan ifadeler, sonradan tarafların işine yaramıyor.

Bir yayın sözleşmesinde netleşmesi gereken başlıklar:

Hangi mali hakların devredildiği ya da kullanım izninin verildiği: çoğaltma, yayma, işleme, temsil, umuma iletim.
Sürenin ve coğrafi kapsamın sınırı.
Baskı sayısı, tiraj ve yeni baskı kararının nasıl alınacağı.
Telif ücreti: oran mı maktu mu, hangi fiyat üzerinden, ne zaman ödenecek.
Dijital ve sesli kitap haklarının kapsama girip girmediği.
Çeviri ve yabancı dil hakları.
Sözleşmenin sona erme koşulları ve hakların yazara geri dönüşü.

Yazar tarafında olabilirsiniz, yayıncı tarafında da. İkisini de gördüğümüz için sözleşmenin hangi maddesinin kimin lehine çalıştığını söyleyebiliyoruz.

İsteğe bağlı kayıt-tescil

Telif hakkı eser meydana getirildiği anda doğar; tescil hakkı yaratmaz. Ancak Telif Hakları Genel Müdürlüğü nezdinde yapılan isteğe bağlı kayıt-tescil, hak sahipliğinin ispatını kolaylaştırır. Kitaplar için zorunlu değildir; anlaşmazlık ihtimali gördüğünüz durumlarda yaptırmak mantıklıdır. Gerekip gerekmediğini konuşarak karar veririz; gereksiz işlem önermeyiz.

Derleme yükümlülüğü

Türkiye'de basılan kitaplar, Çoğaltılmış Fikir ve Sanat Eserlerini Derleme Kanunu kapsamındadır. Basımdan sonra belirlenen sayıda nüshanın Derleme Müdürlüğüne ya da derleme birimlerine teslim edilmesi gerekir; karşılığında alındı belgesi alınır. Yükümlülüğü yerine getirmemenin idari para cezası vardır.

Çoğu yazar bu adımı hiç duymaz ve kitabını bastıktan aylar sonra öğrenir. Süreci baştan planladığımızda bu bir sorun olmaktan çıkar.

Künye sayfası

Kitabın künye sayfası, yukarıdaki işlemlerin hepsinin buluştuğu yerdir: ISBN, yayıncı bilgileri, sertifika numarası, baskı bilgisi, matbaa adı ve adresi, telif ibaresi. Bu sayfayı kitabın diğer her şeyi bittikten sonra aceleyle hazırlamak yaygın bir alışkanlıktır ve hata oranı yüksektir. Künyeyi baştan doğru kurarız.

Nasıl çalışıyoruz?

Önce bir görüşme yaparız: kitabın niteliği, tirajı, satılıp satılmayacağı ve yayımcının kim olacağı belirlenir. Bu dört soru, hangi işlemlerin gerektiğini büyük ölçüde belirler. Ardından size sıralı bir yol haritası veririz: hangi belge nereden alınacak, hangi başvuru hangisinden önce yapılacak, hangi aşamada ne kadar beklemek gerekecek.

İşlemleri sizin adınıza yürütmemizi isterseniz vekâlet düzenlenir ve süreci baştan sona takip ederiz. Kendiniz yapmayı tercih ederseniz yol haritasıyla birlikte ilerlersiniz, takıldığınız yerde sorarsınız.

Neyi yapmıyoruz?

Avukat değiliz. Telif ihtilafı, dava, ihtarname ve hukuki temsil konularında çalışmıyoruz; böyle bir durum varsa sizi doğru yere yönlendiririz. Yaptığımız iş, yayıncılık pratiğinin içinden gelen idari süreç danışmanlığıdır: hangi işlem, hangi sırayla, hangi belgeyle.

Ayrıca şunu da söyleyelim: mevzuat ve başvuru sistemleri değişebiliyor. Burada anlatılanlar genel çerçevedir; işleme başlarken güncel durumu ilgili kurumdan teyit eder, size o günün geçerli prosedürünü aktarırız.

Sık sorulan sorular

Kitabımı satmayacağım, sadece çevreme dağıtacağım. Yine de ISBN ve bandrol gerekir mi?

Dağıtım biçimi ve kitabın piyasaya sunulup sunulmayacağı belirleyici. Satış yapılmayan, sınırlı sayıda basılan aile ya da anı kitaplarında tablo farklı işliyor. Bu tam da ilk görüşmede netleştirdiğimiz konu; gereksiz işlem yaptırmak da, gerekeni atlamak da aynı ölçüde sorun.

ISBN almak ücretli mi?

Resmî harç ve bedeller kurumlarca belirlenir ve dönem dönem güncellenir; bu yüzden burada rakam vermiyoruz. Görüşmede o günün geçerli tutarlarını söyleriz. Bizim danışmanlık ücretimiz bu resmî bedellerden ayrıdır ve onları içermez.

Yayınevi kurmadan kendi kitabımı basabilir miyim?

Evet, kendi kitabını basan yazarlar için işleyen bir yol var ve pek çok kişi bu yolu kullanıyor. Kurumsal yayımcı olmakla yazar olarak yayımlamak arasındaki fark, istenen belgelerde ortaya çıkıyor. Hangi yolun sizin için daha uygun olduğunu, kaç kitap basmayı düşündüğünüze ve bunu sürdürüp sürdürmeyeceğinize bakarak birlikte kararlaştırırız.

Bandrolü ne zaman almalıyım?

Baskıdan sonra, dağıtımdan önce. Mevzuat bandrolün çoğaltmanın ardından sevkiyattan önce yapıştırılmasını öngörüyor. Ancak başvuru için matbaa yazısı gibi belgeler gerektiğinden, hazırlığa baskı aşamasında başlamak gerekir; kitaplar basılıp beklemesin.

Yayıneviyle sözleşme imzalayacağım, önce size gösterebilir miyim?

Evet, sözleşme incelemesi verdiğimiz hizmetlerden biri. Hangi hakları hangi süreyle devrettiğinizi, dijital ve çeviri haklarının kapsamda olup olmadığını, hakların size ne zaman geri döneceğini madde madde açıklarız. Hukuki temsil yapmıyoruz; yayıncılık pratiği açısından neyin olağan, neyin sizin aleyhinize olduğunu söylüyoruz.

Kitabımı kütüphanelere vermek zorunda mıyım?

Türkiye'de basılan kitaplar derleme kapsamındadır ve basımdan sonra belirlenen sayıda nüshanın teslim edilmesi yasal bir yükümlülüktür; yerine getirilmemesi idari para cezasına tabidir. Karşılığında alındı belgesi alınır, bu belgeyi saklamak önemlidir.

İşlemleri benim yerime siz yapabilir misiniz?

Evet. Vekâlet düzenlendiğinde başvuruları sizin adınıza yürütür, belge takibini yapar, sonucu size bildiririz. Yalnızca yol haritası isteyip işlemleri kendiniz yapmayı da tercih edebilirsiniz; ikisi ayrı fiyatlandırılır.

Daha önce basılmış kitabımın eksik işlemleri var, düzeltilebilir mi?

Çoğu zaman evet. Eksik ISBN kaydı, güncellenmemiş yayın bilgisi ya da yerine getirilmemiş derleme yükümlülüğü sonradan tamamlanabilir. Durumu görelim, hangi adımın telafi edilebilir olduğunu söyleyelim.

ISBN, Bandrol ve Telif Süreci Danışmanlığı