Baskı öncesi hesap
Kitap Sırt Kalınlığı Hesaplama
Sayfa sayısı ve kağıt cinsini girin; sırt ölçüsünü, kapak açık ölçüsünü ve ölçekli sırt önizlemesini görün.
Tasarımda kullanacağınız sırt ölçüsü
Ölçekli önizleme
- Yaprak sayısı
- —
- Tek yaprak kalınlığı
- —
- Kitap bloğu kalınlığı
- —
- Sırt ölçüsü
- —
- Kapak açık ölçüsü (taşmalı)
- —
Hacim (bulk) değerleri kağıt fabrikasına ve partiye göre değişir. Baskıya girmeden önce ölçüyü matbaanızdan teyit edin; mümkünse aynı kağıttan hazırlanmış bir maket bloğu ölçtürün.
Hesap nasıl yapılıyor?
Tek yaprağın kalınlığı, gramaj ile kağıdın hacim (bulk) katsayısından çıkar:
yaprak kalınlığı (mm) = gramaj × hacim ÷ 1000
blok kalınlığı = (sayfa sayısı ÷ 2) × yaprak kalınlığı
Amerikan ciltte sırt ölçüsü doğrudan blok kalınlığıdır; kapak bloğun etrafına sarıldığı için ayrıca ekleme yapılmaz. Sert kapakta ise:
sırt = blok + (2 × mukavva) + kanal payı
Kapak açık ölçüsü: (2 × en) + sırt + (2 × taşma) genişlik, boy + (2 × taşma) yükseklik.
Kullanılan hacim (bulk) değerleri
| Kağıt | Gramaj | Hacim | Yaprak |
|---|---|---|---|
| Enso Creamy 60 gr | 60 gr | 2,00 | 0,120 mm |
| Enso Creamy 65 gr | 65 gr | 1,90 | 0,124 mm |
| Enso Creamy 70 gr | 70 gr | 1,80 | 0,126 mm |
| Enso Creamy 80 gr | 80 gr | 1,60 | 0,128 mm |
| Ivory 70 gr | 70 gr | 1,80 | 0,126 mm |
| Ivory 80 gr | 80 gr | 1,75 | 0,140 mm |
| Ivory 90 gr | 90 gr | 1,70 | 0,153 mm |
| 1. Hamur 70 gr | 70 gr | 1,30 | 0,091 mm |
| 1. Hamur 80 gr | 80 gr | 1,25 | 0,100 mm |
| 1. Hamur 90 gr | 90 gr | 1,20 | 0,108 mm |
| 1. Hamur 100 gr | 100 gr | 1,15 | 0,115 mm |
| 2. Hamur 60 gr | 60 gr | 1,55 | 0,093 mm |
| 2. Hamur 70 gr | 70 gr | 1,50 | 0,105 mm |
| Mat kuşe 90 gr | 90 gr | 0,90 | 0,081 mm |
| Mat kuşe 115 gr | 115 gr | 0,88 | 0,101 mm |
| Mat kuşe 135 gr | 135 gr | 0,86 | 0,116 mm |
| Mat kuşe 170 gr | 170 gr | 0,85 | 0,145 mm |
| Parlak kuşe 115 gr | 115 gr | 0,80 | 0,092 mm |
| Parlak kuşe 135 gr | 135 gr | 0,80 | 0,108 mm |
| Parlak kuşe 170 gr | 170 gr | 0,80 | 0,136 mm |
Listede olmayan bir kağıt için “Özel”i seçip gramaj ve hacim değerini kendiniz girebilirsiniz. Hacim değerini kağıdın teknik föyünde bulk ya da volume olarak bulursunuz.
Sırt kalınlığı neden önce hesaplanır?
Kitap kapağı tek parça tasarlanır: arka kapak, sırt ve ön kapak aynı dosyanın üzerindedir. Sırt ölçüsü yanlışsa yazı sırtın ortasına gelmez, ön kapaktaki görsel sırta taşar, arka kapaktaki barkod kenara kayar. Baskıya girdikten sonra düzeltmenin yolu yoktur — bütün tiraj öyle çıkar.
Bu yüzden sıralama şudur: önce iç sayfalar kesinleşir, sonra sayfa sayısı sabitlenir, sonra sırt hesaplanır, en son kapak tasarlanır. Sayfa sayısı sonradan değişirse kapak dosyası yeniden düzenlenmelidir.
Hesabı etkileyen üç şey
Kağıdın hacmi
Aynı gramajdaki iki kağıt aynı kalınlıkta değildir. 70 gramlık birinci hamur kağıdın yaprağı yaklaşık 0,09 mm, 70 gramlık Enso Creamy’nin yaprağı yaklaşık 0,13 mm gelir. 240 sayfalık bir kitapta bu fark sırtta 5 milimetreyi bulur. Kağıdın hacim (bulk) değeri, gramajdan bağımsız olarak bu farkı belirler.
Sayfa sayısı
Hesap yaprak üzerinden yapılır: 240 sayfa, 120 yaprak demektir. Matbaalar genellikle 16 sayfalık forma katları çalıştığı için sayfa sayısını 16’nın katına yuvarlamak baskı maliyetini düşürür. Bu yuvarlamayı sırt hesabından önce yapın.
Cilt tipi
Amerikan ciltte (tutkallı, yumuşak kapak) sırt ölçüsü kitap bloğunun kalınlığıdır; kapak bloğun etrafına sarıldığı için ayrıca kalınlık eklenmez. Sert kapakta ise kapak, bloktan bağımsız bir kutu gibi çalışır: iki mukavvanın kalınlığı ve kapağın açılmasını sağlayan kanal boşluğu sırta eklenir.
Sık yapılan hatalar
- Sayfa yerine yaprak girmek. Sonucu iki katına çıkarır. En sık görülen hata budur.
- Kapak kağıdını hesaba katmak. Amerikan ciltte kapak sırtın kalınlığına dahil değildir, onu sarar.
- Taşma payını unutmak. Kapak dosyası kesim ölçüsünde hazırlanırsa kesimdeki 1 mm sapma beyaz kenar bırakır. Her kenardan en az 3 mm taşma verin.
- Kağıt değiştiğinde kapağı güncellememek. Matbaa “aynı gramajda başka kağıdımız var” derse sırt ölçüsü değişmiş demektir.
- Sırtın kenarına yazı yaklaştırmak. Katlama toleransı nedeniyle sırt yazısını kenarlardan 3-4 mm içeride tutun. 6 mm’nin altındaki sırtlara yazı koymak genellikle önerilmez.
Örnek
13,5 × 19,5 cm, 240 sayfa, 70 gramlık birinci hamur, Amerikan cilt bir roman düşünelim. Yaprak kalınlığı 70 × 1,30 ÷ 1000 = 0,091 mm. Blok kalınlığı 120 × 0,091 = 10,92 mm. Sırt ölçüsü yaklaşık 10,9 mm olur. Kapak açık ölçüsü, her kenardan 3 mm taşmayla birlikte 286,9 × 201 mm çıkar.
Sık sorulan sorular
Kitap sırt kalınlığı nasıl hesaplanır?
Önce tek yaprağın kalınlığı bulunur: gramaj çarpı kağıdın hacim değeri bölü 1000. Sonra bu değer yaprak sayısıyla, yani sayfa sayısının yarısıyla çarpılır. Çıkan sonuç Amerikan ciltte doğrudan sırt ölçüsüdür.
Sert kapakta sırt ölçüsü neden daha kalın çıkar?
Sert kapakta kitap bloğunun kalınlığına iki mukavvanın kalınlığı ve kapağın açılmasını sağlayan kanal boşluğu eklenir. Amerikan ciltte ise kapak bloğu sardığı için ek kalınlık hesaba girmez.
Aynı gramajdaki kağıtlar neden farklı kalınlıkta?
Gramaj metrekare başına ağırlığı gösterir, kalınlığı değil. Kağıdın hacim değeri aynı ağırlığın ne kadar yer kapladığını belirler. 70 gramlık Enso Creamy, 70 gramlık birinci hamurdan belirgin biçimde kalındır.
Kapak tasarımında taşma payı ne kadar olmalı?
Her kenardan en az 3 milimetre önerilir. Kesim sırasındaki sapma bu payla telafi edilir; taşma verilmezse kapak kenarında beyaz şerit kalabilir.
Kitabınızı yayına hazırlıyoruz
Redaksiyondan sayfa tasarımına, baskı öncesi kontrolden kapak dosyasına kadar.