Tashih Nedir?

Değişik kaynaklardan derlediğimiz bilgileri aşağıda paylaşıyoruz:

 

Türk Dil Kurumu’nun Sözlüğünde,

tashih 
isim (tashi:hi) Arapça ta¹§³§
1. isim Düzeltme, düzelti
Ancak bir ehemmiyetsiz noktayı tashihe lüzum görüyoruz.” – R. N. Güntekin

————————————————————

Dil Derneği’nin Sözlüğünde,

tashih a. Ar. esk.Düzeltme, düzelti.~ etmekdüzeltmek, doğrultmak.

————————————————————

Nişanyan Sözlük’te:

tashih CFürs 1501 ~ Ar taṣḥīḥ تصحيح [#ṣḥḥ II msd.] düzeltme, doğrulama, sağlama < Ar ṣiḥḥa ͭصحّة sağlıklı olma, doğru olma → sıhhat

01.01.2011

http://www.nisanyansozluk.com/?k=tashih

Düzelti (Arapça kökenli).

Vikipedi içinde anlamı

Vikipedide bir maddenin yazılı anlatımında bulunan eksikliklerin onarılması, redakte edilmesi, revize edilmesi, kısaca maddenin uygun bir dil yapısına getirilmesi, tonlama, stil gibi yardımcı etkilerin yerli yerinde ve yeterince kullanılmasının sağlanmasıdır.

Matbaacılık ve yayıncılıkta tashih ya da düzelti

Düzelti terimi tek başına kısaca kullanıldığında genelde dizgi düzeltisi ya da prova okuması anlamına gelir. Öte yandan matbaacılıkta renk ve baskı özelliklerini düzeltme işlemi de renk düzeltisi olarak adlandırılır.

Geleneksel yayıncılık iş akışında önce sadece dizgisi yapılıp sayfa düzeni bitirilmemiş kolon ya da sayfa provaları üzerinden bir ya da gerekirse tekrar prova çekilip birden fazla dizgi düzeltisi yapılır, en son olarak da baskı provası üzerinde, sayfa düzeni, metin dışı unsurların renk ve baskı kalitesi ve diğer baskı öncesi denetimler yapılır.

Günümüzde üretim sürecinin giderek daha büyük bir kısmı elektronik ortama taşınmış ve bunun sonucu kâğıt üzerine basılı provanın düzeltilmesi yerine elektronik ortamda baskıya hazırlık sürecine giren elektronik belgenin doğrudan düzeltilmesi (“ekran” okuması ya da çevrimiçi elektronik düzelti) yaygınlaşmıştır. İlaveten, kelime işlemci programların gelişmesi ve kullanımlarının yaygınlaşması sonucu yazım hatalarının pek çoğu otomatik olarak bu yazılımlar içinde düzeltilmektedir.

Yayıncılıkta redaksiyon işleminin hatalı olarak düzelti olarak adlandırıldığı olur. Redaksiyon, dizgi ya da genel ifadesiyle üretim öncesi ve esas olarak içerikle ilgili yapılırken, düzelti, dizgiden sonra baskı öncesi aşamada ve esasen biçimsel hataların düzeltilmesidir. Bu işbölümünde gramer hataları redaktör (metin editörü) tarafından, sayfa düzeni ve yazım hataları ise düzeltmen (musahhih) tarafından düzeltilir. Karışıklık kısmen bu iki işlemin ortak bir malzeme kullanmaları, iş tanımlarının ve sınırlarının her zaman çok net olmaması, bazı kuruluşlarda aynı kişilerce üstlenilmeleri ve modern düzelti yazılımlarının gramer hatalarını da kısmen düzeltmesi gibi nedenlerden kaynaklanır.

Mesleki standartlar ve Türkiye’de durum

Dizgi düzeltisi, profesyonel bir düzeltmen tarafından, dilin standart yazım kılavuzu ve ek olarak yayın kuruluşunun kendi biçimsel kuralları uyarınca yapılmalı ve hatalar ISO 5776 gibi standart düzeltme işaretleriyle işaretlenmelidir. Ancak bu uluslararası sektörel standartlara ülkemizde öteden beri uyulmaz. Masaüstü yayıncılık, ofset baskı ve kişisel bilgisayar teknolojilerinin hızla hakim olduğu dönemde mesleki bilgi ve uzmanlığın iyice zayıflaması da bu durumu pekiştirmiştir.

————————————————————

İtü sözlükte Tashih:

tashih

  güzelinden getir  başlık içinde ara  bakın dur
  1. musahhihlerin yaptığı iş, düzeltme.(bkz: musahhih)(selenge, 20.02.2005 19:49)


  2. (bkz: dişli çarklar)
    (bkz: makina elemanları 2)(azwepsa, 21.02.2005 11:49)


  3. dili dönmeyenlerin tahsis olarak telaffuz ettikleri kelime(vikartindur, 29.06.2006 12:27)


  4. sahih kökünden gelir..’düzeltme’den çok sağlamlaştırma ifade eder..(gölgeningücü, 25.04.2007 15:46)


  5. asıl anlamı “daha iyi ve daha doğru hale getirmek”. ama kelime anlamına göre “hasta kişinin ağrı ve acısını ilâçla giderme” olarakta kullanılır.(s a t o, 25.04.2007 15:51)


  6. (bkz: anlamlı tashih)(alik, 11.07.2007 02:00)


  7. mimarlık ve endüstri ürünleri tasarımı öğrencilerinin kabusu..gecelerce çalışıldıktan sonra hocaların el emegi göz nuru çalışmalara mürekkepli kalemle ağız burun girdiği süreçtir.. kazayla kursunkalemle yapılan tashih verilmiş sadakadır,nimettir. zira sonrasında final proje için bunlar altlık olarak kullanılır. mürekkebin sillesini yemiş çalışmaları, uyku sersemi algılayamayan öğrenci “bi dahakine projeyi prisonbreak modeli dövme yaptırayım kurtulayım” derken, kan ter içinde uyanır..(wishblazer, 10.01.2009 03:21)


  8. kökü sahih olan arapça kelime.tashih daha çok kontrol etme, düzenleme anlamında kullanılır.(benden bu kadar, 14.08.2011 21:55)


  9. (bkz: tashihi karar)(kulak misafiri, 14.08.2011 22:05)


  10. “düzeltmek” anlamına gelir. yazılı bir metin üzerinde yapılan çeşitli hataların giderilmesi, daha anlaşılır ve işe yarar hale getirilmesi de diyebiliriz.”bol bol marx’tan sözeden hamkafa profesörler ve gazete yazarlarına göre , devletin rolü, sınıfları uzlaştırmaktır. marx’a göre, devlet, bir sınıf egemenliği organı, bir sınıfın bir başka sınıf üzerindeki baskı organıdır; sınıflar arasındaki çatışmayı hafifleterek, bu baskıyı yasallaştırıp pekiştiren bir ‘düzen’in kurulmasıdır.”-devlet ve ihtilal, lenin, bilim ve sosyalizm yayınları, dokuzuncu baskı.

    alıntının devamı;

    “küçük-burjuva siyasetçilerin kanısına göre, düzen, sınıfların uzlaşmasıdır, yoksa bir sınıfın bir başka sınıf tarafından ezilmesi değil; çatışmayı hafifletmek demek, uzlaştırmak demektir, yoksa baskıcıları devirmek için savaşım veren ezilen sınıfların elinden bazı savaş araç ve yöntemlerini çekip almak değil.”

    yukardaki alıntılar tanımı örneklendirmek için kullanılmıştır. okuyan her bi kimsenin kafasında kelimenin sonuna getirilce ünlem(!) işareti belirmiştir. yine aynı kitaptan alıntı biçiminde özetliycek olursak; burjuva ve küçük-burjuva ideologlar devleti sınıfların uzlaşma organı olarak ortaya çıkartacak biçimde marx’ı tashih! etmektedirler.

    hani en başta demiştik ya, “…işe yarar hale getirilmesi” diye; bahsettiğimiz böyle bişeydi. aman da aman! havamı yesinler!…

    sözlük içerisinde “edit” dediğimiz şeydir aslında. bi düşünce biçimine, kafa yapısına anıştırmada bulunulduğundan ötürü, sadece kağıt üzerinde kalmayan birşey olduğunu da söyleyebiliriz. nitekim bahsi geçen sınıfın, “hatipliklerine” ekleyecekleri olasılığını, gözardı edemeyiz.(anti dühring, 25.02.2012 15:45)

    ————————————————————

    Uludağ Sözlük’te Tashih:

    tashih

     

    1. yazım hatası.
      gazetelerde, bir paragraf sonunda “tashih analizi” yapılır ve tashih bulunmadığı zaman yazı dizin servisine ordanda operatörlere gönderilir.

       (maksat muhabbet, 04.06.2006 14:39)

    2. (bkz: anlamli tashih)
       (dabaddah, 26.09.2006 09:40)

    3. düzeltme, doğrultma.
       (unique270, 28.08.2007 15:38)

    4. hadise ’50’li yıllarda geçmiş; gazetenin manşeti “zam yağmuru” olarak bağlanmış. baskı, dahası dağıtım sonrası anlaşılmış ki mürettip “z”yi dizmeyi unutmuş…